KUŞKONMAZ

Kuşkonmazın Özellikleri?

Kuşkonmaz Haziran Temmuz ayları arasında yeşilimsi sarı çiçekler açan, 50-150 cm. boyunda, çok yıllık otsu bir bitkidir. Sulak, kumlu ve killi, kuvvetli topraklarda, ormanlık yerlerde yetişir. Kuşkonmazlar, evlerin balkon ve salonlarında süs bitkisi olarak saksılarda yetiştirilir. Karanfil ve benzeri süs çiçeklerinin etrafına konarak bunlara zenginlik verir. Kuşkonmazın memleketimizde 10 türü vardır.

Türkçede "kuşkonmaz" diye adlandırdığımız "asparagus"un ilk görüldüğü yer olarak "Encyclopedia of Food and Nutrition"da, Doğu Akdeniz ve Anadolu gösteriliyor.

Mısır ve Romalıların da itibar ettiği kuşkonmazı, Yunanlılar doğadaki tabii haliyle yerlerken, Romalılar özel olarak yetiştiriyorlardı. Kuşkonmazın, zamanın Avrupası'nın mutfak başkenti Paris'e ilk gelişi, bu ürüne büyük bir muhabbet duyan XIV. Louis dönemindedir. Oradan da hemen Avrupa'nın diğer saraylarına dağılmıştır. Mutfakta büyük bir moda haline dönüşmesi de bu yıllara rastlamaktadır.

Kuşkonmazın Yetiştirildiği Yerler?

Kuşkonmaz en iyi besince zengin, kumlu ve gevşek topraklarda yetişir.
Üretimi tohumla ya da toprakaltı gövdelerinden kesilen parçalarla (çelikle) yapılır.
Bitki gelişimini iki ile dört yıl arasında tamamlayarak sürgün vermeye başlar.
Kuşkonmaz bitkisinin sebze olarak yenen bölümü bu taze sürgünlerdir.
Bir bitki yalnızca bir kez değil, 15-20 yıl boyunca her yıl yeni sürgün vermeyi sürdürür.
Sürgünler, henüz tepedeki yapraklar tomurcuk halindeyken, yani yaklaşık 25 santimetreyi aşmayan bir yüksekliğe eriştiğinde kesilerek hasat edilir. Sürgünlerin kesilme dönemi 6-8 hafta arasında değişir.
Bu dönemin sonunda kesilmeyen sürgünler yumuşaklığını yitirerek sertleşir ve dallanmaya başlar.
Bir kuşkonmaz tarlasından iyi bir bakım sonucu ortalama 15 yıl ürün alınabilir.
Eğer bir kuşkonmaz bitkisi hasat edilmeyip doğal haline bırakılacak olursa 120 santimetreye kadar boylanır. Dalları kaplayan ince, iğnemsi yaprakların ardından küçük, sarımsı çiçekler açar;
çiçekler daha sonra kırmızı etli meyvelere döner.

Süs kuşkonmazları içinde en yaygınlarından biri olan tül kuşkonmazı tüy gibi incecik,
hoş görünümlü yaprakları için yetiştirilen bir saksı bitkisidir. Bitkinin yaprakları çiçekçilikte buket hazırlamakta da kullanılır.

Bugün en çok Fransa, İtalya ve ABD'de yetiştirilir. Türkiye'de ise, taze sebze olarak pek göremediğimiz, daha çok konservesinden tanıdığımız bu bitki yok denecek kadar az üretilmektedir.

Kuşkonmazın Faydaları?

Yetiştirilmesi zor sebzeler arasında yer alan kuşkonmaz iyi bir böbrek çalıştırıcıdır.
Aynı zamanda da sinirleri yatıştırır ve iştah açar. Ancak ıspanak ve enginarla bağdaşmadığı için aynı öğünde yenilmemelidir. Ege ve Marmara bölgelerinde ekimi yapılan kuşkonmaz, yeni Türk mutfağının aranan sebzeleri arasındadır. Ağzının tadını bilenlerin gözdesi olan kuşkonmaz, çocukların da yemesi gereken sebzelerdendir. Karaciğer üzerine olumlu etkisi vardır.
Kalp atışlarını düzenlediğinden özellikle sınav zamanları heyecanı yatıştırmak için çocukların mönüsüne eklenmelidir.

Hazımsızlığa karşı etkilidir. Antitoksit maddeler içeren bu sebze böbreği toksinlerden arıtmakla beraber besinlerin hazmedilmesini kolaylaştırmaktadır.

Kuşkonmazı Nasıl ve Nerede Kullanacağız?

Her çeşit yemeği yapılıyor kuşkonmazın. Çorbası, soslu garnitürü,
etli yemeği. 3 cinsi, 6 çeşiti var. Küçük olanlar salatalarda, büyük olanlar yemeklerde kullanılıyor.

Kuşkonmazın Muhafaza Koşulları?

Taze kuşkonmaz, sert, bükülmez, tek renkte ve kırıldığı zaman parlak bir kesite sahip olmalıdır.
Nemli bir beze sarılı olarak 3 gün kadar tazeliğini korur.

Kuşkonmazın Besin Değerleri?

Kuşkonmaz da Karbonhidrat, kolestrol ve yağ yoktur. Enerjisi düşüktür. A ve C vitaminleri bakımından ise zengindir.